Nghị quyết 60/2023/UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội là văn bản định hướng chiến lược nhằm thực hiện việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã, cấp huyện chưa đạt chuẩn về diện tích và dân số. Tuy nhiên, trong quá trình triển khai, có 11 tỉnh, thành phố không thực hiện sáp nhập do đã đạt chuẩn hoặc có lý do đặc thù. Bài viết này sẽ cung cấp cái nhìn rõ ràng hơn về danh sách và nguyên nhân.

Nghị quyết 60/2023/UBTVQH15 là gì?

Được ban hành ngày 10/7/2023, Nghị quyết 60 là căn cứ pháp lý hướng dẫn việc sắp xếp đơn vị hành chính chưa đạt 50% tiêu chí về diện tích tự nhiên và quy mô dân số. Mục tiêu là nhằm tinh gọn bộ máy, tiết kiệm ngân sách, nâng cao hiệu quả hoạt động của chính quyền cơ sở.

Tuy nhiên, trong đợt rà soát, có 11 tỉnh thành không nằm trong diện bắt buộc sáp nhập, do không có đơn vị hành chính nào vi phạm tiêu chí diện tích và dân số.

Danh sách 11 tỉnh thành không thực hiện sáp nhập

Dưới đây là danh sách chính thức các địa phương không thực hiện sáp nhập theo Nghị quyết 60/2023:

• Thành phố Hà Nội
• Thành phố Huế (Thừa Thiên – Huế)
• Tỉnh Lai Châu
• Tỉnh Điện Biên
• Tỉnh Sơn La
• Tỉnh Lạng Sơn
• Tỉnh Quảng Ninh
• Tỉnh Thanh Hóa
• Tỉnh Nghệ An
• Tỉnh Hà Tĩnh
• Tỉnh Cao Bằng

Việc các tỉnh, thành này không sáp nhập xuất phát từ nhiều lý do chính đáng, phản ánh sự khác biệt trong phát triển, địa lý và quy hoạch hành chính.

Nguyên nhân không thực hiện sáp nhập

1. Hệ thống hành chính đã đạt chuẩn

Các đơn vị hành chính tại các tỉnh này đã đạt chuẩn về diện tích và dân số theo quy định. Cụ thể, Hà Nội, Huế, Quảng Ninh… đều có các xã, phường, thị trấn đáp ứng điều kiện hoặc đã sắp xếp ở các giai đoạn trước.

2. Đặc thù vùng miền và dân cư phân tán

Các tỉnh như Điện Biên, Lai Châu, Cao Bằng, Sơn La, Lạng Sơn có địa hình đồi núi phức tạp, dân cư sống rải rác ở vùng cao. Việc sáp nhập hành chính sẽ gây khó khăn trong tiếp cận dịch vụ công và quản lý hành chính, vì vậy được giữ nguyên mô hình tổ chức.

3. Tính ổn định trong hệ thống chính trị địa phương

Một số tỉnh như Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh có hệ thống đơn vị hành chính đã được quy hoạch khoa học, ổn định lâu dài. Việc sáp nhập không mang lại nhiều lợi ích thực tế nên không được thực hiện.

Ý nghĩa của việc giữ nguyên mô hình hành chính

Việc không thực hiện sáp nhập ở 11 địa phương trên không có nghĩa là đi ngược lại chủ trương chung, mà thể hiện sự linh hoạt trong áp dụng chính sách dựa trên thực tiễn. Cụ thể:

• Đảm bảo ổn định hành chính, tránh gây xáo trộn cho người dân
• Tối ưu hóa mô hình tổ chức đã hoạt động hiệu quả
• Tiết kiệm chi phí và nguồn lực cho việc thay đổi bộ máy
• Phù hợp với điều kiện địa lý, văn hóa từng vùng miền

Các địa phương khác đang triển khai sáp nhập

Trong khi đó, các tỉnh thành khác như TP.HCM, Đà Nẵng, Hưng Yên, Bắc Giang, Quảng Bình, Bến Tre… đã và đang triển khai các đợt sắp xếp đơn vị hành chính theo đúng Nghị quyết 60. Nhiều địa phương đã đề xuất kế hoạch sáp nhập hàng chục xã và huyện, nhằm đảm bảo tính gọn nhẹ, hiệu quả cho bộ máy nhà nước.

Định hướng tiếp theo của chính phủ

Theo Bộ Nội vụ, sau khi hoàn thành sáp nhập giai đoạn 2023–2025, các địa phương sẽ tiếp tục rà soát và điều chỉnh để đảm bảo tính bền vững trong tổ chức hành chính. Với 11 tỉnh không thực hiện sáp nhập, vẫn sẽ được theo dõi định kỳ, nhằm đánh giá sự phù hợp và khả năng điều chỉnh trong tương lai nếu cần thiết.

Việc có 11 tỉnh thành không thực hiện sáp nhập theo Nghị quyết 60 cho thấy sự linh hoạt trong áp dụng chính sách hành chính của Việt Nam. Việc giữ nguyên mô hình hiện tại tại những địa phương này là quyết định hợp lý, dựa trên điều kiện thực tế về địa lý, dân số và cơ cấu tổ chức đã ổn định. Trong khi đó, các tỉnh thành còn lại vẫn tích cực triển khai việc tinh gọn bộ máy theo lộ trình đề ra, hướng tới một hệ thống hành chính hiệu quả, hiện đại và gần dân hơn.